dinsdag 17 november 2026

Pannenkoeken bakken


Een poosje geleden bakte ik voor het eerst sinds zo'n twee jaar weer eens pannenkoeken. Het moest er maar weer eens van komen. Pannenkoeken bakken voor jezelf is niet leuk.
Voor mij betekende, betekent, pannenkoeken bakken in de eerste plaats Peter een groot, liefst onverwacht, plezier doen. Tijdens het bakken zat hij dan tegenover mij aan de bar gezellig kletsend zich te verheugen op het eten. De stroop, suiker, jam had hij dan al klaargezet. Of hij was nog onderweg naar huis en dan zag ik al voor mij hoe blij verrast hij zou kijken als hij bij thuiskomst de geur alleen al herkende. 
Pannenkoeken bakken voor mijzelf vind ik nu he-le-maal niét leuk. Maar ik heb het dus wel gedaan. Ze smaakten... oké. Toch, waarmee ik ze ook belegde, het klopte niet helemaal. Het was wel lekker maar vooral anders. Ik heb gewoontegetrouw naar de fles stroop gezocht terwijl ik dat nooit op mijn pannenkoeken doe. De fles, die sinds mijn verhuizing niet eens meer in mijn keukenkast staat.

Het is bijna zoals in mijn eentje leven. Ik vind het niet, niét leuk. Het klopt niet, het is zo incompleet. Onnatuurlijk bijna.
Er zijn mensen die mij proberen te troosten door de voordelen van het alleen-zijn op te noemen. Niets hoeven te overleggen, niet gestoord worden, alle tijd nemen die je wilt. Dat soort dingen. Ik zet bewust geen aanhalingstekens om het woordje troosten omdat ik weet hoe goed het bedoeld is maar die mensen kunnen de plank niet misser slaan. 

Natuurlijk ging ik vroeger er weleens alleen, zonder Peter dus, op uit. En daar kon ik dan ook wel van genieten. Net als van een dagje, een paar uur, in mijn eentje in huis rommelen.
Maar dan verheugde ik me er ook altijd op om weer bij hem thuis te komen of om zijn sleutel in het slot te horen.
Ik weet ook wel hoe fijn alleen-tijd kan zijn. Maar dan wel met samen-tijd daarna. Samen met mijn Peetje.

Deze alleen-tijd is heel erg niét leuk. Op nog te veel dagen zelfs vreselijk.
Nooit meer samen plannen maken, nooit meer vertellen hoe mijn dag was, luisteren naar zijn verhalen, nooit meer zijn sleutel in het slot.
De kop thee of het glaasje wijn als ik moe van een uitje thuiskom moet ik nu zelf inschenken. Als ik op de bank tv kijk of een boek lees, is er geen arm om mij heen en kan ik niet tegen zijn warme lijf aanleunen.
Maar ik schenk wél dat kopje thee, dat glas wijn, voor mijzelf in en ik ga er wél op uit, maak leuke afspraken waar ik me ook op kan verheugen. Op de bank kruip ik tegen kussens aan.
Ik moet en wil maken wat er van te maken is en er zijn steeds meer dagen waarop me dat best goed lukt. Goed genoeg tenminste. Zo goed als goed nu nog kan zijn.

Ik zal steeds meer wennen om zo alleen te zijn. Of, juister gezegd, ik zal er steeds beter mee om kunnen gaan. Echt wennen zal het nooit. En de "voordelen" van het alleen-zijn zal ik nooit zien maar ik zal mijn best blijven doen om te "genieten". (En hier staan dan wel bewust aanhalingstekens bij.)

En ik zal ook wat vaker pannenkoeken bakken.



zondag 11 oktober 2026

Het gaat wel

Wanneer iemand aan mij vraagt hoe het is, is mijn antwoord bijna altijd "Het gaat." Vaak met wel en hoor erachter: "Het gaat wel, hoor..."
Er zijn dagen waarop ik dit zeg omdat ik dan te moe ben om te vertellen dat het eigenlijk niet gaat en dat ik al mijn energie nodig heb om overeind te blijven. Of, en, omdat ik op dat moment net even "pauze" van mijn rouw nodig heb en het niet over mij wil hebben. Ik hoop dat dan wel overkomt dat ik de vraag en de aandacht waardeer.

Inmiddels zijn er meer dagen waarop mijn "Het gaat wel." precies zo klopt. Ik leer met vallen en opstaan om verder te gaan, zonder mijn Peet, met mijn verdriet.
Ik had dit nooit willen leren maar het is het enige wat mij nu rest en waar ik ook mijn best voor doe. Omdat ik nog een zoon heb en, inderdaad, omdat Peet dit gewild zou hebben. In die volgorde.

Over een paar dagen ben ik jarig. Mijn tweede verjaardag zonder Peter. Ik ben dan twee jaar ouder dan hij geworden is. Dat is zo'n rare gedachte. Peet en ik zijn in hetzelfde jaar geboren, hij in maart, ik ruim een half jaar later. Dat had als gevolg dat elke keer na zijn verjaardag ik dacht dat ik ook al een jaar ouder was geworden.
Hij werd zesenzestig en ik wist dat ik dat op mijn volgende verjaardag ook zou worden.
Hij werd zevenenzestig, ik dus een paar maanden later ook.
Op vragen hoe oud ik was, moest ik daarom om volledig te zijn er altijd het woordje "bijna" bij zeggen.
Vorig jaar moest ik erg nadenken hoe oud ik zou worden; hij was immers niet eerder al achtenzestig geworden. Dat schrijnde zo. Dit jaar schrijnt het nog meer. 
Met elke verjaardag weer een jaar ouder dan hij te worden voelt bijna onnatuurlijk.

Er zijn zoveel dingen, momenten, dagen die schrijnen. Sommige zijn minder pijn gaan doen, andere juist erger maar ik leer steeds meer om hiermee om te gaan. Dit gaat niet in een stijgende lijn maar slingerend. Het is een lijn die omhooggaat, fors omlaag kan duikelen om vervolgens weer langzaam te stijgen, toch weer wat zakt, stijgt, stabiel blijft, daalt... enzovoort, en zo verder.
Ik leer steeds meer om te geloven in mijn kracht om na het vallen weer op te kunnen krabbelen, ik leer steeds meer om mijn duikelingen juist te accepteren. De pijn van dat zo moeilijke terugvallen hoort immers bij hoe mooi Peet en ik het samen hebben gehad. Het is de achterkant van dezelfde medaille.
Dat besef en vooral dat accepteren, hoe moeilijk ook, helpt vaker om in alle oprechtheid "Het gaat.", "Het gaat wel, hoor." te zeggen.

Over een paar dagen ben ik dus jarig. Voor de tweede keer is Peter er niet om samen te bedenken wat we, wat ik dan ga doen. Aan verjaardagsfeestjes en uitgebreide visites deden we niet, aan cadeautjes ook steeds minder. Onze manier om onze verjaardagen te vieren was erop uitgaan: een stad, een museum. Peet tilde dat dan vaak naar een hoger level door er een hotelovernachting bij te boeken. 
Dit jaar heb ik me een uurtje van zelfmedelijden gegund: "Moet ik nou in mijn eentje iets voor mijn verjaardag bedenken?!".  Daarna heb ik mezelf bij elkaar geraapt: "Ja, en dat ga je dus doen ook!".

Het is me gelukt om iets te verzinnen wat ik vast leuk zal vinden. Het wordt geen stad, geen museum, ook geen hotelovernachting. Wel iets, en dat is natuurlijk niet toevallig, waar Peet zich ook op zou verheugen.
Ook ja, want ik verheug mij er ook op. Toch en ondanks. Mij kunnen verheugen op een dag die ook verdrietig zal zijn hoort ook bij dat het gaat. Dat het wel gaat.



 


zondag 6 september 2026

Een jaar alweer, pas


Vandaag woon ik precies een jaar in dit appartement.
Een jaar. Alweer. Pas.
Vandaag een jaar geleden zat ik aan het eind van de verhuisdag met een glas wijn uitgeput op onze tuinbank op het terras. Het besef dat er maar één glas voor mij op tafel stond en dat ik degene was die het had ingeschonken was zo zwaar. De neiging om naar links te kijken, de kant waar mijn Peet altijd zat, was onbedwingbaar. Minstens zo onbedwingbaar als de behoefte om met hem de dag door te nemen.
"Wat hebben ze allemaal geholpen, hè!" had ik willen zeggen. "En wat hebben we geboft met het weer. Zelfs de nieuwe kasten zijn al in elkaar gezet en... en.... Het is toch onvoorstelbaar dat dat hele huis nu leeg is en dat we nu..."
Ik kon het niet meer zeggen. Niet meer op die manier dat er van links van mij een reactie kwam. Ik kon de woorden alleen maar huilen.

Een jaar alweer, pas.
De verhouding ons-mijn is in dat jaar behoorlijk uit balans geraakt. Van ons huis naar mijn appartement. Ik heb nog wel onze bank, onze salontafel en ons tv-meubel met onze tv, maar ze staan in mijn woonkamer. Onze eetstoelen staan bij mijn eettafel. Ons serviesgoed staat in mijn keuken, onze wasmachine en droger in mijn badkamer. Het bed waarin ik slaap heeft Peet nooit gezien. Net zomin als mijn gordijnen, mijn kleed, mijn lampen. Op mijn (mijn) terras staan wel een paar planten die we ooit samen gekocht hebben. Ooit.

Het zijn misschien kleine dingen in de ogen van een ander maar voor mij zijn ze groot. Groot en mooi en moeilijk, want zo confronterend.
Ik had laatst een nieuw woord bedacht: mooilijk. Een samenvoeging van mooi en moeilijk. Er zijn voor mij zoveel dingen, momenten, zoveel dagen mooilijk. Vanwege het mooie ga ik ze niet uit de weg, wil ik ze niet uit de weg gaan. Vanwege het moeilijke moet ik ze wel doseren om niet kopje onder te gaan.
Niet te veel achter elkaar. Niet in een week èn dat ene favoriete gerecht klaarmaken èn een route fietsen waar hij ook zo van kon genieten. Wel in mijn eentje naar de bios maar de gedachte aan het samen praten over de film stevig parkeren. Wel alleen op een stadsuitje gaan maar heel simpel bij de Hema koffiedrinken en niet een leuk "nieuw" zaakje daarvoor uitkiezen zoals we dan altijd deden.
Het blijft zoeken naar een balans omdat ik overeind wil blijven en omdat ik al die mooie herinneringen wil bewaren.

Ik praat tegenwoordig heel veel in mijzelf. Peet was een in zichzelf prater, een hardop denker. Ik niet, nu is dat anders. Nu praat ik in mijn eentje. Soms hardop, soms zachtjes, vaak alleen in mijn hoofd. En dan praat ik tegen Peter. Omdat we zo lang bij elkaar zijn geweest en elkaar door en door kenden, weet ik wat zijn reactie zou zijn geweest. En dan hoor ik zijn stem en voel ik hem dicht bij mij. Ook dat is het mooilijke.

Een jaar alweer, pas.
Straks zal ik weer op mijn terras zitten. En ik zal er weer een glas wijn bij nemen en ik zal me weer pijnlijk realiseren dat dat glas niet door Peet neergezet is. De neiging om naar links te kijken zal nooit verdwijnen maar is inmiddels wel iets verminderd. De behoefte om met hem de dag door te nemen niet.

"Een jaar, Peetje..." zal ik zeggen. "Een jaar, alweer, pas... Onvoorstelbaar."
Onvoorstelbaar, ja.
Nog steeds onvoorstelbaar.
En moeilijk.



zondag 16 augustus 2026

Rouwtaken


Naar Ameland gaan en daar vervolgens ook zijn was een behoorlijke krachttoer. Het heeft mij veel energie gekost en dat had ik ook wel verwacht. Wat ik niet had verwacht, heel naïef - ik zou inmiddels beter moeten weten, was de terugslag die ik daarna kreeg. Niet meteen, de eerste dagen na thuiskomst was ik vooral opgelucht, blij dat Ameland weer een goede plek was geworden en ook wel trots. Het voelde alsof ik niet alleen mijzelf maar vooral Peter een groot cadeau had kunnen geven.

Maar toen sloeg vermoeidheid toe. En met die vermoeidheid kwam niet een golf maar een storm van verdriet en pijn. Ik had het niet zien aankomen.
Het is klaar, dacht ik. Ik ben naar Ameland geweest, heb zijn as daar uitgestrooid en dus... De gedachte die na dat "dus" kwam was niet fijn. 
Mijn psycholoog had mij na elke sessie op het hart gedrukt dat ik haar altijd kon bellen, ook al zou onze volgende afspraak over een week al zijn. Als ik het (te) moeilijk had - de wanhoop, pijn, wat dan ook, te groot werd, kon ik haar bellen.
Ik heb daar nooit gebruik van gemaakt - hoe ik me ook zou voelen, een week kon ik wel aan. En dat was ook zo. Maar toen die niet-fijne gedachte door mijn hoofd bleef spoken heb ik serieus overwogen contact te zoeken. (Niet-fijn is hierbij een forse understatement.)
Ik heb het niet gedaan. Niet omdat ik "flink" wilde zijn maar omdat de storm daarvoor te groot was.
Maar ik ben er nog. Ik ben er weer. 

Rouwen is hard, hard werken. Van mijn therapeut leerde ik dat rouwen uit vier taken bestaat. Taken die je niet kan afvinken: klaar, gedaan, op naar de volgende, maar taken die door elkaar heenlopen, elkaar afwisselen.

Taak 1: Het verlies aanvaarden, niet alleen verstandelijk maar ook gevoelsmatig
Taak 2: De pijn doorvoelen, er niet voor weglopen, niet constant tenminste
Taak 3: Aanpassen aan het nieuwe leven, leren om niet meer samen te zijn
Taak 4: Het verlies een plek geven tijdens dat verdergaan, accepteren dat verdergaan geen loslaten is maar dat onze relatie nu een andere vorm moet krijgen

Zonder dat ik me het echt realiseerde ben ik tijdens die vijf dagen op Ameland hard bezig geweest met die vier rouwtaken.
1. Ik ben ernaartoe gegaan. Met zijn as.
2. Ik heb de plekken opgezocht waar we samen zo vaak kwamen. Heb op al die plekken gehuild maar ben er niet weggelopen.
3. Ik heb in mijn eentje alles voorbereid, ben er in mijn eentje naar toe gereisd, heb in mijn eentje in een hotel gelogeerd.
4. Ik heb zoveel, zoveel tegen Peet gepraat. Soms zelfs met hem "overlegd".
Het was mooi en het was moeilijk. Het was genieten en "verdrieten". Het was heel veel.
Geen wonder dat ik daarna die terugslag kreeg. Besef ik nu.

De eerstvolgende keer dat ik mijn therapeut weer zie zal ik haar zeggen dat er een vijfde taak is.
Taak 5: Beseffen en accepteren dat die vier taken écht nooit afgevinkt kunnen worden maar altijd bij je zullen horen. Beseffen en accepteren dat eenzelfde taak de ene keer "gemakkelijk" zal voelen en een andere keer toch loodzwaar kan zijn.  

Afgelopen maandag heb ik onze trouwdag "gevierd" met een portie poffertjes in ons favoriete pannenkoekenhuis in het bos. Maar waar ik op Ameland tijdens het solo-dinertje rustig en vol liefde naar de lege stoel tegenover mij kon proosten, at ik die maandag op een terrasje in de zon stilletjes snikkend poffertjes met poedersuiker en tranen.

Taak 5a (een heel persoonlijke): Geniet, ook namens hem. 





dinsdag 7 juli 2026

Zonder Peter op Ameland

 


Ameland was...
Ameland was anders. Natuurlijk was Ameland anders, zo zonder Peter. Ik wist het en ik had me erop voorbereid. Zo goed als ik me daarop kon voorbereiden tenminste. Ik wist dat er heel veel herinneringen op mij af zouden komen, mooie herinneringen die daarom ook pijnlijk zullen zijn - ik wist dat het moeilijk zou worden.

En dat klopte. Er doken zoveel herinneringen en flashbacks op. Verwachte en ook onverwachte.

Dat ene tankstation ergens bij Zwolle waar Peet altijd een beker koffie haalde en ik naar de wc ging.
Het "Goedemorgen meneer Van Leusden." met die heerlijke Friese tongval als we op de haven incheckten. We hadden er al kilometers van tevoren lol om en probeerden het dan zo na te doen.
Peter die tijdens de overtocht op het dek naar de zee en de naderende haven staarde.
Peter die halverwege het ontbijt glaasjes verse sap voor zichzelf en mij haalde.
Het "Wat zullen we vandaag gaan doen? Waar heb jij zin in?" tijdens dat ontbijt.
Zijn intens genietende gezicht tegenover mij aan tafel.
Samen op het strand, samen op een terrasje, samen een ijsje eten, samen slenteren door het dorpje, wandelen door de duinen.
Samen, samen, samen...

Het waren beelden die pijn deden maar die ik vanwege het mooie en dierbare ervan niet wilde wegdrukken. Ik heb ze toegelaten met een drukkend gevoel op mijn borst en vaak ook met tranen over mijn wangen.
Ik heb zoveel tegen Peter gepraat tijdens die Amelanddagen, meer nog dan anders. En dan hoorde ik zijn stem en zag ik hem voor mij. 
Ik zag hem uitkijkend over de haven toen ik in mijn eentje tussen al die andere passagiers op het dek van de boot stond. 
Ik hoorde zijn "Waar zullen we straks naar toe?" nadat ik zelf dat glaasje sap had gehaald.
Ik hoorde zijn "This is the good life, Sylvietje" toen ik op het strand lag, op een terrasje zat, een ijsje at, het drankje bestelde dat we altijd namen op de eerste dag.
Ik zag hem op die lege stoel voor mij in het restaurantje waar ik, na lang aarzelen en heel veel moed verzamelen, toch een tafel voor één had gereserveerd. Ik heb daar mijn glas wijn opgepakt en met even gesloten ogen op hem, op ons, geproost.
Toen voelde ik hem tevreden en trots knikken. De neiging om op dat moment over de tafel te reiken en zijn hand te pakken was bijna onbedwingbaar.

Zoals gezegd had ik me mentaal op veel voorbereid maar waar ik van tevoren geen enkel beeld bij had was het uitstrooien van Peets as. Ik kwam tot "aan de kust, in de branding" en ik wist op welke dag ik het zou doen maar verder reikte mijn fantasie niet. De dag ervoor probeerde ik het voor mij te zien: ik tot mijn kuiten in de zee, de tas met as in mijn handen en dan...? Hoe moest ik dan voorkomen dat de wind alles het strand op zou waaien? Zou ik dan niet vooral met het praktische bezig zijn ten koste van het emotionele?
Toen, schijnbaar uit het niets, wist ik hoe ik het zou doen. Ik moest er alleen nog een schepje voor kopen.

Op de uitgekozen dag heb ik een stil stukje strand opgezocht en heb ik op de vloedlijn de contouren van een hart gegraven. In het midden van het hart legde ik in een kuiltje drie duinroosjes, voor elk van onze jongens en mijzelf, en in de uitgegraven lijnen schepte ik Peets as.
Daarna ben ik ernaast in het zand gaan zitten en heb ik stil toegekeken hoe langzaam de golven het strand op rolden en het water het hart instroomde om vervolgens zijn as mee de zee in te nemen.
Het was zo mooi, zo vredig. Zo rustig met alleen het geluid van de golven. 
Ameland was vertrouwd en vreemd tegelijk, alsof alles in spiegelbeeld was: herkenbaar en ook weer net niet. Maar dat moment zo alleen op het strand met dat wegspoelende hart voor mij was Ameland vooral mooi. Heel mooi.

Ik heb me die dagen daar heel verdrietig en zonder mijn Peetje gevoeld maar er waren ook veel momenten waarop ik kon genieten. Dan leunde ik rustig achterover in een loungebank op een terrasje, liep ik door de duinen, lag ik in de zon op mijn badlaken op het strand starend naar de wolken. Dan voelde ik ontspanning en rust over mij heen komen.
"This is bijna the good life, Peetje, bijna the good life..."

Het heeft me heel veel energie en wilskracht gekost maar dankzij Peter, niet naast mij maar stevig in mijn hart, en dankzij al die mooie herinneringen is het gelukt om van Ameland een plek te maken die nu nog specialer, nog dierbaarder is.








Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...